Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясының Төрағасы, конституциялық комиссияның мүшесі Сатыбалды Дәулеталин еліміздің жаңа Конституция жобасына қатысты өз ойын білдірді.
«Егер жаңа Конституция жобасына кәсіподақтардың көзімен қарасақ, мен одан еңбек адамына қарай жасалған үлкен бетбұрысты көріп тұрмын. Бұл – біздің әлеуметтік әріптестік аясында жылдар бойы айтып келе жатқан мәселелерімізді мемлекеттің ең жоғары заңы деңгейінде бекіту әрекеті.
Ең алдымен, басты көзқарас өзгерді. Мәтіннен мемлекеттің жай ғана құрылым емес, адамды басты құндылық ретінде бірінші орынға қойғаны анық көрінеді. Бұл жай ғана айтылған әдемі сөз емес. Жұмыс істейтін адамдар үшін бұл – табыс көлемі, жұмыс орнындағы жағдай, әлеуметтік көмек және қауіпсіздік мәселелері енді екінші кезекте қалмайды деген сөз. Олар негізгі мемлекеттік мақсаттарға айналады. Конституция – барлық заңдардың негізі, сондықтан онда еңбек адамының мүддесі басымдық ретінде жазылса, бұл бүкіл мемлекеттік жүйе үшін үлкен белгі.
Жобаның тағы бір маңызды тұсы – мемлекеттің халық алдындағы әлеуметтік жауапкершілігінің артуы. Бұл жерде тек құқықтар ғана емес, екі жақтың да түсінікті жауапкершілігі туралы айтылған. Мемлекет жай ғана жұмысты реттеп қана қоймай, адамдардың лайықты өмір сүруіне жағдай жасауға міндеттеледі. Жұмысшылар үшін бұл құрғақ сөз емес, нақты әлеуметтік кепілдіктерді соттар мен қоғамдық ұйымдар арқылы талап етуге көбірек мүмкіндік береді», – деді ҚРКФ Төрағасы.
Сатыбалды Дәулеталиннің пікірінше, Ата заң жобасында азаматтардың бүгінгі өмір шындығындағы құқықтары мен бостандықтары толық ескерілген.
«Жобада құқықтар мен бостандықтардың бүгінгі күннің талабына сай жаңартылуы өте жақсы қадам. Жеке мәліметтерді қорғау, ғаламтор пен цифрлық орта мәселелері, жұмыспен қамтудың жаңа түрлері – мұның бәрі миллиондаған қызметкерге, әсіресе жастар мен ресми емес жұмыста жүргендерге тікелей қатысты. Осылайша, Конституция еңбек нарығының өзгеріп жатқанын мойындап отыр және мемлекет бұл өзгерістерге көз жұмбай, оларды ескеруге міндетті», – дейді Кәсіподақтар федерациясының Төрағасы.
Сатыбалды Дәулеталиннің айтуынша, Конституцияның жаңа ережелері кәсіподақтарға маңызды шешімдер қабылдауға жол ашады.
«Билік құрылымы мен халық өкілдері жұмысының жаңаруын бөлек атап өткім келеді. Жаңа тетіктер биліктің халық алдындағы есебін және қоғаммен байланысты күшейтеді деп сенемін. Бұл жұмысшылардың мүддесін мемлекеттік деңгейде қорғауға жаңа мүмкіндіктер береді. Мұндай жағдайда кәсіподақтар жабық есік артындағы келісімдермен емес, ашық сөйлесу және шешім қабылдау ісіне қатысу арқылы көбірек ықпал етеді.
Жобаның әлеуметтік әділеттілікті нығайтуға бағытталғаны да өте маңызды. Конституция барлық ұсақ-түйекті жазып шыға алмайды, бірақ ол басты бағытты көрсетеді. Жобадағы бұл бағыт өте анық: әділеттілік, баршаға бірдей мүмкіндіктер, еңбекке құрмет және әлсіздерді қорғау. Кәсіподақтар үшін бұл – еңбек заңдарын одан әрі дамыту кезінде негізге алатын басты тірек.
Қысқаша айтқанда, жаңа Конституция жобасын мемлекет пен қоғам арасындағы келісімді жаңадан бастау деп түсінуге болады. Әрине, ол жұмысшылардың барлық мәселесін өздігінен шешіп тастамайды, бірақ олардың құқығын қорғау үшін мықты әрі заманауи негіз қалайды. Біздің кәсіподақ ретіндегі міндетіміз – бұл бағытты жай ғана қолдап қоймай, оны нақты заңдармен, ұжымдық шарттармен және іс жүзіндегі жұмыспен толықтыру. Сонда ғана конституциялық ережелер қағаз жүзінде қалмай, еңбек адамдарының мүддесін қорғайтын нақты құралға айналады», – деп қорытындылады ҚРКФ Төрағасы.